Emirhan
New member
PES Demek? Kelimenin ve Oyunun Farklı Kültürlerdeki Anlamı
PES Demek? Önce Kelimenin ve Kavramın Neyi İfade Ettiğine Bakalım
“PES demek?” diye arama yaptığımda ilk dikkatimi çeken şey, bu üç harfin tek bir anlama gelmemesi oldu. Türkçede “pes” kelimesi günlük kullanımda vazgeçmek, direnmekten veya mücadele etmekten vazgeçmek anlamında kullanılabiliyor. “Pes etmek” dediğimizde bir mücadeleyi sürdürmeme, teslim olma veya artık devam etmeme fikri ortaya çıkıyor.
Fakat özellikle internet, oyun forumları ve futbol kültürü içinde “PES” denildiğinde bambaşka bir anlam öne çıkıyor: Pro Evolution Soccer. Konami tarafından geliştirilen futbol oyunu serisinin kısaltması olan PES, yıllarca PlayStation, Xbox, bilgisayar ve diğer platformlarda futbol oyunu denildiğinde akla gelen en önemli markalardan biri oldu. Konami daha sonra seriyi eFootball adı altında yeniden markaladı; şirketin kendi açıklamasına göre eFootball, daha önce Pro Evolution Soccer ve Winning Eleven olarak bilinen serinin devamı niteliğinde.
Dolayısıyla “PES ne demek?” sorusunun cevabı, sorunun nerede sorulduğuna göre değişiyor. Bir Türkçe sözlük bağlamında “pes” başka bir şeyi, bir oyun forumunda ise futbol oyununu anlatabilir.
PES Neden Sadece Bir Futbol Oyunu Olarak Görülmemeli?
Bence PES'in ilginç tarafı tam da burada başlıyor. Bir video oyununu yalnızca teknik özellikleri, grafik kalitesi veya oynanış mekanikleri üzerinden değerlendirmek mümkün ama bu, oyunun toplumdaki gerçek yerini tam olarak açıklamıyor.
PES, farklı ülkelerde futbolun kendisiyle iç içe geçen bir dijital kültür oluşturdu. Türkiye'de arkadaşlarla aynı odada karşılıklı maç yapmak, Brezilya'da mahalle futbolunun heyecanını konsola taşımak, Avrupa'da gerçek futbol takımlarının taraftarlığını dijital ortamda sürdürmek veya Asya'da rekabetçi oyun kültürünün parçası olmak aynı oyuna farklı anlamlar yükleyebiliyor.
Konami'nin 2021'de yaptığı marka değişikliği de bu dönüşümün önemli bir göstergesi. Şirket, PES döneminden eFootball dönemine geçerken oyunu ücretsiz oynanabilen, dijital odaklı ve farklı platformlar arasında bağlantı kurabilen bir futbol deneyimine dönüştürme hedefini açıkladı.
Yani PES'in hikâyesi aslında futbolun teknolojiyle nasıl birleştiğinin de hikâyesi.
Türkiye'de PES Kültürü: Arkadaşlık, Rekabet ve Mahalle Mantığı
Türkiye açısından PES'in anlamını yalnızca “futbol oyunu” şeklinde açıklamak bana eksik geliyor. Özellikle 2000'li ve 2010'lu yıllarda PES, arkadaş gruplarında sosyal bir etkinlik haline geldi.
Bir internet kafede veya evde dört kişinin sırayla maç yaptığı ortamı düşünelim. Burada amaç sadece maçı kazanmak değildi. “En iyi kim?”, “Hangi takım daha güçlü?”, “Bu pozisyon faul müydü?”, “Rövanş yapalım mı?” gibi tartışmalar oyunun kendisi kadar önemliydi.
Bu nedenle PES, Türkiye'de rekabet ile arkadaşlığı aynı anda barındıran bir alan oluşturdu.
İlginç olan nokta ise oyunun gerçek futbol kültürünü dijital ortama taşımasıydı. Galatasaray, Fenerbahçe, Beşiktaş veya Avrupa'nın büyük kulüpleri üzerinden yapılan seçimler, kişisel futbol taraftarlığının oyundaki uzantısına dönüşebiliyordu.
Burada “PES oynamak” ile “futbol sevmek” arasında birebir bir eşitlik kurmak da doğru olmaz. Bazı oyuncular futbolu gerçek hayatta çok takip etmediği halde oyunun rekabetçi yapısından hoşlanabiliyordu.
Japonya'dan Dünyaya: PES'in Kültürel Yolculuğu
PES'in kökeninde Japon oyun geliştirme kültürünün bulunması ayrıca önemli. Serinin Japonya'daki adı uzun süre Winning Eleven oldu. Avrupa ve bazı diğer pazarlarda ise Pro Evolution Soccer ismi kullanıldı. Konami'nin kendi açıklamalarında da bu iki markanın aynı futbol oyunu serisinin farklı isimleri olduğu görülüyor.
Bu durum bize küreselleşmenin oyun sektöründeki ilginç sonuçlarından birini gösteriyor: Aynı ürün farklı toplumlarda farklı isimlerle ve farklı kültürel çağrışımlarla yaşayabiliyor.
Japonya'da Winning Eleven adıyla tanınan bir oyun, Türkiye'de PES, bazı bölgelerde ise farklı pazarlama kimlikleriyle karşılık bulabiliyordu.
Bu sizce sadece pazarlama stratejisi mi, yoksa kültürlerin bir ürünü sahiplenme biçimini de gösteriyor mu?
Bence ikincisi de oldukça güçlü bir ihtimal. Çünkü insanlar yalnızca ürünü tüketmiyor; ona kendi deneyimlerini, arkadaşlıklarını ve anılarını da yüklüyor.
Avrupa ve Latin Amerika'da PES'in Futbolla İlişkisi
PES'in küresel başarısını anlamak için futbolun kendisinin uluslararası bir kültür olmasına bakmak gerekiyor.
Avrupa'da futbol kulüpleri yalnızca spor kuruluşları değil; şehir, sınıf, aile ve bölge kimlikleriyle bağlantılı sosyal kurumlar olarak da görülebiliyor. Latin Amerika'da ise futbolun mahalle yaşamı, aile ve taraftarlık kültürüyle çok güçlü bağları bulunuyor.
PES bu gerçek dünyanın küçük bir modelini dijital ortamda yeniden kurdu.
Bir oyuncunun Barcelona'yı seçmesi sadece “güçlü takım” tercihi olmayabilir. Başka biri Manchester United'ı çocukluğundan beri seviyor olabilir. Bir başkası Brezilya'nın futbolcularını kullanmayı tercih edebilir. Dolayısıyla dijital seçimlerin arkasında kişisel hafıza ve kültürel aidiyet de bulunabilir.
Bu yüzden futbol oyunlarının başarısını yalnızca grafikler veya yapay zekâ üzerinden değerlendirmek bana göre yeterli değil. Oyuncunun oyuna kendi kimliğini ne kadar aktarabildiği de önemli.
PES ve Erkeklik: Rekabeti Sadece “Erkek İşi” Olarak Görmek Doğru mu?
PES kültürü konuşulurken erkeklerin daha fazla görünür olması sık rastlanan bir durum. Erkek arkadaş gruplarında skor, rekabet, başarı, takım seçimi ve “en iyi oyuncu kim?” tartışmaları oyunun sosyal tarafını belirleyebiliyor.
Ancak buradan “erkekler bireysel başarıya odaklanır, kadınlar ilişkilere odaklanır” gibi kesin bir sonuç çıkarmak doğru olmaz.
Kültürler arası psikoloji araştırmaları, bireycilik ve toplulukçuluğun cinsiyetle aynı şey olmadığını özellikle vurguluyor. Beş farklı kültürü karşılaştıran bir çalışma, kültürel farklılıkların insanların kendilerini bağımsız aktörler olarak görme derecesiyle, cinsiyet farklılıklarının ise kişiler arası duygusal bağlarla ilişkili olduğunu ortaya koymuştu.
Buradaki ayrım önemli.
Bir erkek PES'te rakibini yenmeye büyük önem verebilir ama aynı zamanda oyunu arkadaşlarıyla zaman geçirmek için oynuyor olabilir. Bir kadın oyundaki rekabeti çok önemseyebilir fakat aynı zamanda oyunun sağladığı sosyal çevreyi de önemseyebilir.
Dolayısıyla mesele biyolojik bir “erkek-kadın yazılımı” değil; toplumların insanlardan beklediği rollerin davranışları şekillendirmesi olabilir.
Kadınlar PES'e Neden Farklı Bir Sosyal Anlam Yükleyebilir?
PES Demek? Önce Kelimenin ve Kavramın Neyi İfade Ettiğine Bakalım
“PES demek?” diye arama yaptığımda ilk dikkatimi çeken şey, bu üç harfin tek bir anlama gelmemesi oldu. Türkçede “pes” kelimesi günlük kullanımda vazgeçmek, direnmekten veya mücadele etmekten vazgeçmek anlamında kullanılabiliyor. “Pes etmek” dediğimizde bir mücadeleyi sürdürmeme, teslim olma veya artık devam etmeme fikri ortaya çıkıyor.
Fakat özellikle internet, oyun forumları ve futbol kültürü içinde “PES” denildiğinde bambaşka bir anlam öne çıkıyor: Pro Evolution Soccer. Konami tarafından geliştirilen futbol oyunu serisinin kısaltması olan PES, yıllarca PlayStation, Xbox, bilgisayar ve diğer platformlarda futbol oyunu denildiğinde akla gelen en önemli markalardan biri oldu. Konami daha sonra seriyi eFootball adı altında yeniden markaladı; şirketin kendi açıklamasına göre eFootball, daha önce Pro Evolution Soccer ve Winning Eleven olarak bilinen serinin devamı niteliğinde.
Dolayısıyla “PES ne demek?” sorusunun cevabı, sorunun nerede sorulduğuna göre değişiyor. Bir Türkçe sözlük bağlamında “pes” başka bir şeyi, bir oyun forumunda ise futbol oyununu anlatabilir.
PES Neden Sadece Bir Futbol Oyunu Olarak Görülmemeli?
Bence PES'in ilginç tarafı tam da burada başlıyor. Bir video oyununu yalnızca teknik özellikleri, grafik kalitesi veya oynanış mekanikleri üzerinden değerlendirmek mümkün ama bu, oyunun toplumdaki gerçek yerini tam olarak açıklamıyor.
PES, farklı ülkelerde futbolun kendisiyle iç içe geçen bir dijital kültür oluşturdu. Türkiye'de arkadaşlarla aynı odada karşılıklı maç yapmak, Brezilya'da mahalle futbolunun heyecanını konsola taşımak, Avrupa'da gerçek futbol takımlarının taraftarlığını dijital ortamda sürdürmek veya Asya'da rekabetçi oyun kültürünün parçası olmak aynı oyuna farklı anlamlar yükleyebiliyor.
Konami'nin 2021'de yaptığı marka değişikliği de bu dönüşümün önemli bir göstergesi. Şirket, PES döneminden eFootball dönemine geçerken oyunu ücretsiz oynanabilen, dijital odaklı ve farklı platformlar arasında bağlantı kurabilen bir futbol deneyimine dönüştürme hedefini açıkladı.
Yani PES'in hikâyesi aslında futbolun teknolojiyle nasıl birleştiğinin de hikâyesi.
Türkiye'de PES Kültürü: Arkadaşlık, Rekabet ve Mahalle Mantığı
Türkiye açısından PES'in anlamını yalnızca “futbol oyunu” şeklinde açıklamak bana eksik geliyor. Özellikle 2000'li ve 2010'lu yıllarda PES, arkadaş gruplarında sosyal bir etkinlik haline geldi.
Bir internet kafede veya evde dört kişinin sırayla maç yaptığı ortamı düşünelim. Burada amaç sadece maçı kazanmak değildi. “En iyi kim?”, “Hangi takım daha güçlü?”, “Bu pozisyon faul müydü?”, “Rövanş yapalım mı?” gibi tartışmalar oyunun kendisi kadar önemliydi.
Bu nedenle PES, Türkiye'de rekabet ile arkadaşlığı aynı anda barındıran bir alan oluşturdu.
İlginç olan nokta ise oyunun gerçek futbol kültürünü dijital ortama taşımasıydı. Galatasaray, Fenerbahçe, Beşiktaş veya Avrupa'nın büyük kulüpleri üzerinden yapılan seçimler, kişisel futbol taraftarlığının oyundaki uzantısına dönüşebiliyordu.
Burada “PES oynamak” ile “futbol sevmek” arasında birebir bir eşitlik kurmak da doğru olmaz. Bazı oyuncular futbolu gerçek hayatta çok takip etmediği halde oyunun rekabetçi yapısından hoşlanabiliyordu.
Japonya'dan Dünyaya: PES'in Kültürel Yolculuğu
PES'in kökeninde Japon oyun geliştirme kültürünün bulunması ayrıca önemli. Serinin Japonya'daki adı uzun süre Winning Eleven oldu. Avrupa ve bazı diğer pazarlarda ise Pro Evolution Soccer ismi kullanıldı. Konami'nin kendi açıklamalarında da bu iki markanın aynı futbol oyunu serisinin farklı isimleri olduğu görülüyor.
Bu durum bize küreselleşmenin oyun sektöründeki ilginç sonuçlarından birini gösteriyor: Aynı ürün farklı toplumlarda farklı isimlerle ve farklı kültürel çağrışımlarla yaşayabiliyor.
Japonya'da Winning Eleven adıyla tanınan bir oyun, Türkiye'de PES, bazı bölgelerde ise farklı pazarlama kimlikleriyle karşılık bulabiliyordu.
Bu sizce sadece pazarlama stratejisi mi, yoksa kültürlerin bir ürünü sahiplenme biçimini de gösteriyor mu?
Bence ikincisi de oldukça güçlü bir ihtimal. Çünkü insanlar yalnızca ürünü tüketmiyor; ona kendi deneyimlerini, arkadaşlıklarını ve anılarını da yüklüyor.
Avrupa ve Latin Amerika'da PES'in Futbolla İlişkisi
PES'in küresel başarısını anlamak için futbolun kendisinin uluslararası bir kültür olmasına bakmak gerekiyor.
Avrupa'da futbol kulüpleri yalnızca spor kuruluşları değil; şehir, sınıf, aile ve bölge kimlikleriyle bağlantılı sosyal kurumlar olarak da görülebiliyor. Latin Amerika'da ise futbolun mahalle yaşamı, aile ve taraftarlık kültürüyle çok güçlü bağları bulunuyor.
PES bu gerçek dünyanın küçük bir modelini dijital ortamda yeniden kurdu.
Bir oyuncunun Barcelona'yı seçmesi sadece “güçlü takım” tercihi olmayabilir. Başka biri Manchester United'ı çocukluğundan beri seviyor olabilir. Bir başkası Brezilya'nın futbolcularını kullanmayı tercih edebilir. Dolayısıyla dijital seçimlerin arkasında kişisel hafıza ve kültürel aidiyet de bulunabilir.
Bu yüzden futbol oyunlarının başarısını yalnızca grafikler veya yapay zekâ üzerinden değerlendirmek bana göre yeterli değil. Oyuncunun oyuna kendi kimliğini ne kadar aktarabildiği de önemli.
PES ve Erkeklik: Rekabeti Sadece “Erkek İşi” Olarak Görmek Doğru mu?
PES kültürü konuşulurken erkeklerin daha fazla görünür olması sık rastlanan bir durum. Erkek arkadaş gruplarında skor, rekabet, başarı, takım seçimi ve “en iyi oyuncu kim?” tartışmaları oyunun sosyal tarafını belirleyebiliyor.
Ancak buradan “erkekler bireysel başarıya odaklanır, kadınlar ilişkilere odaklanır” gibi kesin bir sonuç çıkarmak doğru olmaz.
Kültürler arası psikoloji araştırmaları, bireycilik ve toplulukçuluğun cinsiyetle aynı şey olmadığını özellikle vurguluyor. Beş farklı kültürü karşılaştıran bir çalışma, kültürel farklılıkların insanların kendilerini bağımsız aktörler olarak görme derecesiyle, cinsiyet farklılıklarının ise kişiler arası duygusal bağlarla ilişkili olduğunu ortaya koymuştu.
Buradaki ayrım önemli.
Bir erkek PES'te rakibini yenmeye büyük önem verebilir ama aynı zamanda oyunu arkadaşlarıyla zaman geçirmek için oynuyor olabilir. Bir kadın oyundaki rekabeti çok önemseyebilir fakat aynı zamanda oyunun sağladığı sosyal çevreyi de önemseyebilir.
Dolayısıyla mesele biyolojik bir “erkek-kadın yazılımı” değil; toplumların insanlardan beklediği rollerin davranışları şekillendirmesi olabilir.
Kadınlar PES'e Neden Farklı Bir Sosyal Anlam Yükleyebilir?